Jak obliczyć pensję netto z brutto? Od wynagrodzenia brutto odejmuje się trzy pozycje: składki społeczne (13,71%), składkę zdrowotną (9%) i zaliczkę na podatek PIT (12% albo 32%). Poniżej cała metoda krok po kroku, stawki na 2026 rok, wpływ PIT-2 i kosztów uzyskania przychodu oraz dwa przykłady liczbowe: 10.000 zł i 5.000 zł brutto.
Metoda: od brutto do netto w pięciu krokach
- Składki społeczne — emerytalna 9,76%, rentowa 1,50% i chorobowa 2,45%, razem 13,71% kwoty brutto.
- Składka zdrowotna — 9% podstawy, którą jest brutto pomniejszone o składki społeczne.
- Koszty uzyskania przychodu (KUP) — 250 zł miesięcznie, a 300 zł, gdy praca jest w innej miejscowości niż miejsce zamieszkania.
- Podstawa opodatkowania — brutto − składki społeczne − KUP, zaokrąglona do pełnego złotego.
- Zaliczka na PIT i netto — 12% podstawy pomniejszone o 300 zł, jeśli złożysz PIT-2; na końcu netto = brutto − składki społeczne − zdrowotna − zaliczka.
| Pozycja | Stopa | Liczona od |
|---|---|---|
| Składka emerytalna | 9,76 % | kwota brutto |
| Składka rentowa | 1,50 % | kwota brutto |
| Składka chorobowa | 2,45 % | kwota brutto |
| Składki społeczne razem | 13,71 % | kwota brutto |
| Składka zdrowotna | 9,00 % | brutto − składki społeczne |
Składki liczy się z dokładnością do grosza, a podstawę opodatkowania i zaliczkę zaokrągla się do pełnego złotego — niepełne 50 groszy w górę (art. 63 Ordynacji podatkowej).
Przykład: 10.000 zł brutto
| Krok | Obliczenie | Kwota |
|---|---|---|
| Składki społeczne | 13,71 % × 10.000 zł | 1.371,00 zł |
| Składka zdrowotna | 9 % × (10.000 − 1.371) = 9 % × 8.629 zł | 776,61 zł |
| Koszty uzyskania przychodu | 250 zł miesięcznie | 250,00 zł |
| Podstawa opodatkowania | 10.000 − 1.371 − 250 | 8.379 zł |
| Zaliczka bez PIT-2 | 12 % × 8.379 zł = 1.005,48 zł | 1.005 zł |
| Zaliczka z PIT-2 | 1.005,48 zł − 300 zł | 705 zł |
| Netto bez PIT-2 | 10.000 − 1.371,00 − 776,61 − 1.005 | 6.847,39 zł |
| Netto z PIT-2 | 10.000 − 1.371,00 − 776,61 − 705 | 7.147,39 zł |
Złożenie PIT-2 podnosi pensję „na rękę” o 300 zł miesięcznie przy tym samym wynagrodzeniu brutto. Przy KUP 300 zł (praca w innej miejscowości) podstawa spada do 8.329 zł, zaliczka wynosi 699 zł, a netto rośnie do 7.153,39 zł.
Kwota zmniejszająca i oświadczenie PIT-2
Kwota zmniejszająca podatek wynosi 3.600 zł rocznie, czyli 300 zł miesięcznie i odpowiada kwocie wolnej 30.000 zł (12% × 30.000 zł). Płatnik stosuje ją wyłącznie na podstawie oświadczenia PIT-2 (art. 31b ustawy o PIT) — nie działa automatycznie. Zamiast 1/12 kwoty rocznej można wskazać pomniejszenie w wysokości 1/24 albo 1/36 i upoważnić maksymalnie trzech płatników.
Bez PIT-2 zaliczka jest pełna: w przykładzie 10.000 zł brutto to 1.005 zł zamiast 705 zł, czyli 300 zł mniej na koncie pracownika.
KUP 250 zł czy 300 zł?
Art. 22 ust. 2 ustawy o PIT określa miesięczne koszty uzyskania przychodu z umowy o pracę:
- 250 zł — praca w miejscowości, w której pracownik ma miejsce zamieszkania; roczny limit 3.000 zł,
- 300 zł — praca poza miejscowością zamieszkania, bez dodatku za rozłączenie; roczny limit 3.600 zł,
- przy dwóch lub więcej stosunkach pracy roczny limit wynosi odpowiednio 4.500 zł albo 5.400 zł.
Wyższy KUP obniża podstawę opodatkowania, więc zwiększa netto — w przykładzie 10.000 zł brutto o 6 zł miesięcznie.
Przykład: 5.000 zł brutto
| Krok | Kwota |
|---|---|
| Składki społeczne (13,71 %) | 685,50 zł |
| Składka zdrowotna (9 % × 4.314,50 zł) | 388,31 zł |
| Koszty uzyskania przychodu | 250,00 zł |
| Podstawa opodatkowania | 4.065 zł |
| Zaliczka z PIT-2 (12 % × 4.065 = 487,80 − 300) | 188 zł |
| Zaliczka bez PIT-2 | 488 zł |
| Netto z PIT-2 | 3.738,19 zł |
| Netto bez PIT-2 | 3.438,19 zł |
Dla porównania: minimalne wynagrodzenie za pracę w 2026 roku to 4.806 zł brutto miesięcznie, a prognozowane przeciętne wynagrodzenie — 9.420 zł, co daje roczną podstawę wymiaru składek emerytalnej i rentowej w wysokości 282.600 zł (30-krotność).
Kiedy pojawia się stawka 32%
Skala podatkowa 2026 nie zmieniła się i wygląda tak:
| Dochód roczny | Podatek |
|---|---|
| do 120.000 zł | 12 % minus kwota zmniejszająca 3.600 zł |
| powyżej 120.000 zł | 10.800 zł + 32 % nadwyżki ponad 120.000 zł |
Płatnik pobiera 12% tak długo, jak dochód osiągnięty u niego w danym roku nie przekroczy 120.000 zł. W miesiącu przekroczenia stawką 12% opodatkowana jest część dochodu do 120.000 zł, a 32% — nadwyżka; w kolejnych miesiącach tego roku zaliczka liczona jest już stawką 32% (art. 32 ust. 2 ustawy o PIT).
Co jeszcze zmienia wysokość pensji netto
- Ulga dla młodych — przychody osób poniżej 26. roku życia do 85.528 zł rocznie są zwolnione z PIT (art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o PIT); limit jest wspólny m.in. z ulgą na powrót i ulgą 4+. Składki społeczne i zdrowotna nadal są pobierane.
- Limit 30-krotności — składki emerytalnej i rentowej nie płaci się od podstawy przekraczającej 282.600 zł w roku (30 × 9.420 zł), licząc łącznie wszystkie tytuły ubezpieczenia, także umowę zlecenia.
- Składka zdrowotna nie obniża podatku — od 1 stycznia 2022 r. można ją odliczyć wyłącznie w działalności gospodarczej (podatek liniowy, ryczałt, karta podatkowa); przy umowie o pracę zmniejsza jedynie kwotę netto.
- Rodzaj umowy — umowa zlecenie rozlicza się inaczej: bez chorobowej (o ile nie jest zadeklarowana) i z 20-procentowymi kosztami uzyskania przychodu.
Kalkulatory na tej stronie
- Kalkulator wynagrodzeń — pensja netto z brutto dla dowolnej kwoty
- Kalkulator ZUS — składki pracownika i zleceniobiorcy w 2026 roku
- Kalkulator podatku — zaliczka na PIT i kwota zmniejszająca
- Kalkulator zlecenie — rozliczenie umowy zlecenia
- Kalkulator urlopu — wymiar urlopu wypoczynkowego
Stawki składek i limity publikuje ZUS w tabeli składników wynagrodzenia na 2026 rok, a skalę podatkową i kwoty zmniejszające — serwis podatki.gov.pl („Stawki i limity”, skala podatkowa obowiązująca od 2022 roku). Podstawy prawne: art. 22, art. 27, art. 31b, art. 32 i art. 41 ustawy o PIT (tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 592) oraz art. 63 Ordynacji podatkowej w zakresie zaokrągleń.